Na Português di Portugal

MALACA

Chang di Padre - Português sa Cidadi


"Nem tu menos fugir poderás deste,
Posto que rica e posto que assentada
Lá no grémio da aurora, onde nasceste,
Opulenta Malaca nomeada.
As setas venenosas que fizeste,
Os crises com que já te vejo armada,
Malaios namorada, Jaus valentes,
todos faras ao luso obedientes."
'Os Lusiadas'


Malaca ficá na Malásia, nunga estreito entre Oceanu Indico co Mar di China já foi par isso umga cidadi estratégica di grandi importância. Isto já entendê D.Afonso de Albuquerque qui ja conquistá el em 1509, e já começá fazê umga Fortaleza, apelidada par ele "A Famosa" assi é, pois já resistí vário holandês sa ataque ataque e só depois de muito tentativa tentativa e seis mê di cerco holandese já conseguí qui português si rendê.
Sã Franciscu di Xavier já chegá na Malaca na 1545 e fazê de Malaca umga centro envangelizador di undi Sã Franciscu di Xavier já querê envangelizá China co Japang, assi importância di Malaca já aumentá, na 1558 Papa já fazê Bispado di Malaca par todu extremo oriente. Sã Franciscu di Xavier já morrê na caminho di Malaca par China, sua corpo ja bai depois transportadu par Malaca, ai já bai sepultadu co cal viva, par que corpo más depressa torná podri e sua osso osso pudê é exumado, mas sua corpo ja se mantê intactu. Sã Franciscu ja bai sepultadu par pouco tempu na igreja di Sã Paulo, nunga monti, hodji destruidu, mas teng ainda tumulo di santo, três mês más tardi ja bai transladadu par basilica di Bom Jesus na Goa . Hodji Igreja di Colina ainda teng muito peregrinaçang, como na Goa undi cristang cristang co hindu hinfu bai olhá corpo di santo.
Na 1641 Malaca é conquistado par Holandes, depois portugues já é persiguidu par calvinista calvinista, e obrigado a saí di cidadi. Passado unga ano ano holandês dexá português sa descendenti voltá di novo pa cidadi. Português voltá e construía igreja di Sã Pedro, co arquitectura tradicional português, hodji é más velho edificio religioso intacto na sudueste asiatico. Igreja di São Pedro já é atí teng pouco ano ano sede di missang portuguesa na Malaca, sua arquivo teng grande importância histórico, mostrá passadu escondidu di povo cristang... Na sec. XVIII Malaca mudá di Dono, agora par Inglês quí conquistá el di Holandeses. Inglês já querê apagá todo vestigio vestigio di presença português. "A Famosa" já teng di usá bonba porque populaçang ngca querê destruí el, hoje só teng unga pouco di fortaleza más resistente co porta di Santiago, População ngka deixá destruí Igreja di Colina. Grandi interesse di iglesê ti é reduzí importância di cidade, par isto elo já destruí todo edificio com valia, di manera evitá qui outu tentá conquistá el .
Passado 360 ano luso-asiatico ainda si destinguí di outu populaçng, é católico, teng nome e apelido português, sua maior caracteristica é papiá unga português especial papiá Kristang. Holandês já teng Malaca más 160 ano qui português, hodji influência português na língu malaia é más grandi qui holandês, maláio teng 400 palavra palavra di origem português, holandês só teng unga 34 palabra co 10 na Malaca sa português.
Português di Malaca, cai elo si chamá e é assim conhecidu par resto di populaçang, elo vivê na Bairro Português ou Kampong Portugis (na malaio), elo é grandi parti pescador.
Populaçang português é pobri, nunca vivê mal, mas procura di melhor condiçang condiçang di vida já levá português emigrá, hodji teng português di Malaca na Kuala-Lumpur, Penang, Jahore e Taiping, na peninsula di Malásia; co Singapura, undi si podê encontrá ainda português. Comunidadi di Singapura é más importante, lá teng cerca de 3000 descendenti di malaqueiros, mas só velho sabé ainda sabê papiá cristang, Jovem preferí aprendê só Inglês porque é lingu di status. Atí decada di 70 Cristão di Malaca teng usado na cerimónia religiosa par misssang português, mas porque jovem hodji ngca entendê, padri só usá inglês. Ainda teng unga Irmandadi religioso qui usá sempre papiá co unga festa religioso.
Na Bairro Português vivê quasi 2500 pessoas, é todo genti cristang e papiá língu português e teng manera manera unico. Elo fazê muito festa muito rico co bonito, elo teng muita cangtiga muito estória, música, romance, genti gurdá tudo elo, quanta más sabê más grandi é mutivo di orgulho. Indo-português di Malaca teng umga forti ligaçang co música, el é centro co base sua custume, ngca é raro olhá na rua di Padri sa Chang gente juntado co viola co tambor, unga gente cantá cantar outo tocá e dançá. Criança criança é muito contenti corê per rua dançá co cantá. Estes homenssão uma mistura de portugueses,hindus, chineses, sianeses, jaus e japoseses, conceguem manter a sua cultura apesar de poder vir a desaparecer com o tempo.
O Cristão não é ensinado na escola, apenas por vezes na catequese, ainda feita em crioulo, no entanto a sobreocupação do bairro e a ascendência de muitas pessoas tem vindo a afastar as pessoas, para os bairros próximos: Tranquera, Praya Lene, Isong Pasir e em Bukit Baru. O uso do inglês é visto quai uma forma de ascenção social. Por outro lado nestes ultimos anos a comunidade temtido maior apoio e uma maior afirmação cultural, foi aberta pelo governo a Medis Portugis, a praça portuguesa, abriram vários restaurantes de comida portuguesa, portuguesa de Malaca, entenda-se, muito parecida com a de Goa, e Timor uma mistura entre comida portuguesa, indiana, chinesa e malaia, e ainda se come bacalhau. O criolo de Malaca era muito parecido com o desaparecido "papiçan" de Macau, e tem grandes semelhancas com o resto dos criolos existentes em todo o oriente.
Nos ultimos anos o Governo malaio tem-se interessado por esta comunidade, mas mais pela atração turistica que poderá causar essencialmente a europeus. Há uns anos atrás uma arquitecta portuguesa foi incumbida de restaurar a porta dos vice-reis e a Igreja de S.Paulo, e ainda de construir um centro cultural, por outro lado o governo malaio construiu uma praça à entrada do Bairro Portugues, o Chan di Padre, a chamada Medis Portugis, o interesse é obvio, e pode ser constactado nos cartazes turisticos onde se ilustra estes lugares quai pontos de interesse. Por um lado tem os seus pontos positivos pois pode significar um aumento do nível de vida dos seus habitantes mas por outro uma invasão de exteriores ao bairro a este devido à oferta de mercado, quai se pode constactar pelo facto de na Medis Portugis apenas 40% dos trabalhadores é são indo-portugueses. Tem sido contruidos alguns predios dentro do Bairro para familias malaias, o que demostra a abertura do bairro ao exterior
O nome "chan di Padre" ou "Padre sa chang" porque o terreno onde foi contruido o Bairro fora cedido à missão católica para alojar os indo-portugueses na decada de 1950. Antes disso os luso-descendentes agupavam-se em pequenos nucleos familiares, por alguns bairros tipicos de Malaca quai Hillir, ou Tranquera (que me português significa bairro fora da cidade), as condições precarias destes habitantes levaram aque os padres pedissem ao residente ingles que cedesse terrenos para serem realojados. Hoje em dia o Governo malasio levantou um contecioso, em que concidera os terrenos seus, e resolveu cobrar uma renda simbólica, no entanto este contencioso levou aos esforços do Governo para fechar a Missão Portuguesa o que veio a acontecer em 1994/5 cortando de vez os unicos laços que se mantinham entre Portugal e os portugueses de Malaca. Por outro lado o Governo Malasio resolveu açorear a praia anexa ao bairro, e sendo a pesca a grande actividade do bairro, virá a invabilizar a própria situção do bairro, que nestes ultimos dois anos tem vindo a sofrer de um exodo elevadissimo. A construção de alguns predios junto à praia tem vindo a tirar a salubridade ao bairro.
Malaca sempre foi visto quai o unico nucleo populacional indo-portugues que teria viabilidade em manter a união e a lingua, a verdade é que em apenas 4 anos tudo se alterou radicalmente, sendo o futuro bem mais negro e próximo do que se podera alguma vez previr !

É HORA !
>
Singapura sa Comunidadi di Português
Influência Português na Malaio
Cantiga co Estória na Papiá Kistang

Ligações para outros sítios

http://www.terravista.pt/ilhadomel/1899/index.html
Página Principal
http://www.terravista.pt
Página do Terràvista




Para me contactarem basta seguir esta ligação
fmnan@hotmail.com